به وب سایت مکتب خانه میرزا عبدالله خوش آمدید
کارگاه سازسازی

کارگاه آلات موسیقی ایرانی وابسته به مکتبخانه میرزاعبدالله که از سال 1362 به خواست استاد محمدرضا لطفی فعالیت خود را آغاز نمود،یکی از اهدافش تربیت و جذب علاقه مندان جوان به حرفه ساز سازی بود تا زیر نظر استاد کاران مجرب بتوانند به این فن پرداخته و راه سازسازی استاندارد و حرفه ای را هموار سازند.به همین دلیل استاد لطفی در آن سالها از اساتید بنام و سازندگان درجه اول کشور دعوت کردند تا در جلسه ای با برنامه ریزی مشخص هدف اصلی کارگاه در بدو تولد را مشخص کرده و با تقسیم وظایف،استادان حرفه ای را برای آموزش انتخاب کرده و اساسنامه آن را نوشته و امضا کردند.افراد فعال اولیه این کارگاه عبارت بودند از محمود فرهمند،دکتر ارژنگ ناجی،امیر عطایی و .....که به عنوان کار آموز و عضو  هییت مدیره اساسنامه را امضا نمودند و جناب فرهمند مدیریت آن را عهده دار شدند.

این دوره از کار کارگاه ساخت ادوات و آلات موسیقی ایرانی را میتوان دوره اول کار کارگاه نامید.

دوره دوم فعالیت کارگاه زمانی شروع شد که اقای فرهمند به دلایلی کارگاه را ترک کردند و مدیریت داخلی به آقای کامران کلهر منتقل شد و کارگاه زیر نظر استاد امیر عطایی هدایت میشد.

در همین دوران استاد لطفی برادر خود مهران لطفی و احمد اره سازان ره به کارگاه معرفی کرد و انها را تشویق نمود تا در کارگاه فعال شوند.هم زمان موسسه ساز و نوروز به آوای شیدا تغییر نام داد و مسیولیت آن را آقای محمدرضا لطفی مجددا به عهده گرفت.

از سازندگان حرفه ای که از این کارگاه بیرون آمدند میتوان از:رامین جزایری،عباس شیبانی،شادروان مهران لطفی،ابراهیم یغمایی،احمد اره سازان،روحانی و ده ها تن دیگر نام برد که امروز بعضی  از این افراد از اساتید مجرب این راه هستند.

 

زمانی که استاد لطفی به ایران بازگشتند و مکتبخانه را در محل کارگاه جایگزین کردند،کارگاه به محل فعلی منتقل شد.

حدود سالهای 84-85 استاد لطفی به این فکر افتاد تا جهش و حرکتی به کل جریان سازسازان و علاقمندان در سطح کشور بدهد تا تشویق شوند کار حرفه ای تر و با استاندارد های مشخص تری را در دستور کار خود قرار دهند.

استاد،هدف اصلی و در مجموع تاکید بر استفاده ازاستاندارد های استاد کاران ایرانی مثل یحیی، برای تار و حاج طاهر،عشقی و کمالیان برای سه تار و ناظمی برای سنتور و حاج کریم خانی برای کمانچه را برای رفع مشکلات موجود پیشنهاد کردند و با تشکیل گروهی متشکل از آقایان: اره سازان،علیشاهی،شیبانی،یغمایی،یا حقی و با مدیریت استاد امیر عطایی از سازندگان آلات موسیقی ایرانی در کل کشور دعوت شد تا ماهی یکبار در مکتبخانه با آخرین ساز های خود حاضر شوند و استاد پس از نواختن تک به تک ساز ها نظرات خود را در مورد انها اظهار داشته و استاد کاران نیز هر یک به نوبت اظهار عقیده مینمودند.

این مجموعه از فعالیت ها تا روز های پایانی زندگی جناب استاد لطفی ادامه داشت.بعد از فوت استاد نیز به فاصله زمانی بسیار کوتاهی کارگاه سازسازی بازگشایی گردید و با همکاری دو استاد این عرصه جناب امیر عطایی و جناب اقای اره سازان مشغول به فعالیت میباشد.

 

 

علت به هم خوردن کوک در رابطه با ساز تار

1.سیم     2.گوشی     3.بیخ دسته       4.سر پنجه

1. سیم ها در دو صورت باعث در رفتن کوک میشوند یکی از طرف سیم گیر که اگر سیم خوب پیچیده نشود موجب شل شدن و ناکوکی میشود.دوم از سمت گوشی که اگر تعداد دور های سیم به گوشی خیلی کم و یا زیاد و یا کاملا محکم به گوشی پیچیده نباشد که امتحان آن کشیدن سیم از وسط به سمت بالا میباشد.

2.اگر سوراخ های گوشی کاملا جفت و جذب نباشند و گوشی از یک طرف یا دو طرف در جای خود حرکت کند و یا هنگام کوک کردن پله پله و یا پرش داشته باشد و یا حرکت گوشی به نرمی نباشد.

سوراخ گوشی ها کونیگ زیاد داشته باشد که باعث درامدن گوشی شود.

(در این دومورد در رفتگی مشخصا از یک سیم کاملا محسوس است)

3.اگر بیخ دسته ترک داشته باشد که هنگام نواختن کوک کلی تغییر میکند با کمی حرکت دسته تغییر صدا مشخص میشود.

4.اگر سرپنجه ترک خورده باشد و یا اتصالات آن جدا شده باشد کوک عدم ثبات و دایم احتیاج به کوک کردن دارد.

(در مورد سه و چهار کوک کلی عدم پایداری و همه سیم ها احتیاج به کوک دارد)

عوامل چفت نبودن سیم ها در تار

1.سیم    2.شیطانک    3.خرک    4.موارد پرده و یا استخوان

1.اگر سیم ها کهنه باشند و یا یکی از سیم ها کشش بیشتری داشته باشد و یا نو و کهنه باشد و یا دو سیم متفاوت باشد.

2.ارتفاع جفت سیم ها از روی شیطانک تا استخوان یکی نباشد.

3.شیار خرک هماهنگ با سطح دسته نباشد(در اغلب خرکها شیار های متعددی وجود دارد که باید فاصله دو سیم از شیطانک تا خرک مساوی و موازی باشد)

یا به عبارتی آخرین نقظه عبور سیم ها روی خرک و شیطانک یکی نباشد.

4.یک دست نبودن پرده ها (نازک و ضخیم)یا گره دار باشد.

استخوان در بعضی جاها فرورفتگی و یا ناهمواری داشته باشد.

 

عباس شیبانی